Inloggen:


Gebruikersnaam:
Wachtwoord:
Onthouden?:


Statistieken


Er zijn 1 geregistreerde gebruikers online.
Online gebruikers:

  • Bing [Bot]

Totaal aantal leden: 940
Ons nieuwste lid is john76

Home » Articles » Zelf een katana maken

Articles      

Zelf een katana maken

Door Kubikiri Asa

zelf_een_katana_makenDaar ik nogal eens "knutsel" met ijzer/hout en in de loop van de afgelopen jaren het één en ander aan katana’s, naginata’s en yari’s in elkaar gezet heb, heb ik een aantal malen de vraag gehad: "Hoe doe je dat nu?", vandaar dat ik de werkwijze die ik volg maar eens opgeschreven heb.

Aangezien het werken met gereedschappen ook een risico met zich meebrengt is de navolgende tekst niet bedoeld voor de weinig ervaren doe-het-zelver.

Hiernaast een overzicht van het door mij gebruikte gereedschap.

De basis: het blad

Men neme een plaat staal (een stuk van 1 meter lang, ca. 7cm breed en minimaal 5 mm dik) en spuit deze in met aftekenlak (Tracelak) en kras hierin met een kraspen de omtrek van een katana, ik heb hiervoor de eerste keer m'n iaito gedemonteerd en als tekenmal gebruikt.
Als dit goed is ga ik met een haakse slijper aan de slag, met een doorslijpschijf haal ik de grove vorm uit de plaat en daarna met een afbraamschijf voorzichtig slijpen tot aan de lijntjes (zie figuur 2). Het laatste stuk doe ik met een handvijl, als de buitenvorm niet helemaal goed is, ga je dat later zien zodra je de zijden af gaat schuinen (zie figuur 3).

zelf_een_katana_maken zelf_een_katana_maken
Figuur 2 Figuur 3

Zodra de omtrek uitgeslepen is en als ik hier tevreden over ben spuit ik het hele blad aan beide zijden in met tracelak. Zodra de lak droog is teken ik met een passer de gewenste shinogi lijn af en op de "scherpe" zijde teken ik met de passer precies het midden af (zie figuur 4a en 4b).

zelf_een_katana_maken zelf_een_katana_maken
Figuur 4a Figuur 4b

Hierna met de slijper (met afbraamschijf) de schuine zijden afslijpen, en eventueel het laatste stuk met een steunschijf met hierop “schuurpapier” (dit is te koop in korrel 60 t/m 180).

Zodra 1 zijde mooi gelijkmatig schuin is, dan de andere zijde met de slijper doen totdat er een scherpe zijde over blijft van ca. 1mm, hierna verder met een hand vijl, dit doe ik om te voorkomen dat er teveel weggeslepen wordt en hierdoor de snijzijde vervormd. Als men bij het afschuinen aan 1 kant verder slijpt dan de afgetekende lijn, en men kijkt vervolgens langs de snijzijde, zal deze “golvend” zijn en niet mooi recht (zie figuur 5). Aangezien het maken van een habaki bij mij resulteert in en berg gesmolten koper, slijp ik deze in het blad (zie figuur 4), zoals ook messenmakers dit doen (een ricasso).

zelf_een_katana_maken

Figuur 5

Indien dit gereed is en ik ben tevreden met het resultaat ga ik eerst aan de slag met de tsuba, de tsuka en de saya, v.w.b. een tsuba-vorm kan men alle kanten op, er zijn 1001 voorbeelden van tsuba’s.

zelf_een_katana_makenBij het maken van een tsuba ga ik als volgt te werk: ik neem een plaatje staal/ijzer (5 mm. dik) en teken hier het gewenste model op vervolgens boor ik gaatjes daar waar materiaal weggevijld moet worden, b.v. de nakago-ana. Als de gaten geboord zijn vijl ik met sleutelvijltjes de doorboringen in de gewenste vorm, pas als laatste slijp ik de buitenomtrek uit. Voor wat betreft de afwerking van de tsuba, hier zijn ook weer legio mogelijkheden, b.v.: polijsten, polijsten en dan “blauwen” (als men een stuk staal heet maakt zal de kleur van het metaal op een bepaald moment blauw worden), of juist onregelmatig (hamerslag) etc.

Tsuka en saya

Zodra de tsuba klaar is, dan de nakago aftekenen op het hout voor de tsuka.(rekening houden met de dikte van de tsuba). Bij het aftekenen van de binnenkant van de saya en de tsuka, de beide delen in spiegelbeeld aftekenen (zie figuur 7). Hierna met de bovenfrees (of met een beitel) de gewenste vorm uitfrezen, voordat de helften van de tsuka aan elkaar gelijmd worden boor ik in één helft alvast een gaatje (of twee) voor de mekugi (zie figuur 8). 

zelf_een_katana_maken

Figuur 7

zelf_een_katana_maken

Figuur 8

Zodra de tsuka verlijmd is en in de gewenste vorm is geschuurd dan even op het blad passen met de tsuba en controleren of alles mooi recht zit, dan de tsuka zo strak mogelijk aanslaan en met de boor het voorgeboorde gaatje verder uitboren naar de gewenste mekugi maat (dus door het hout en het metaal), aangezien de mekugi taps toeloopt moet het gat aan de ene zijde iets groter zijn. Als men het zwaard met de snijzijde omhoog draagt dan is het dikste deel van de mekugi aan de lichaamszijde (figuur 9).

zelf_een_katana_maken

Figuur 9

Voor het maken van de saya is de bovenstaande handelwijze ook te volgen, alleen moet de te frezen diepte iets groter zijn zodat het blad de wanden niet raakt.(bij een bladdikte van 5 mm ca. 3 mm diep frezen in de bijde helften) als men de habaki inslijpt dan de monding van de saya over een lengte van ca. 3 cm niet dieper frezen dan totaal 2 mm. later kan men met een vijl dit op de juiste “diepte” vijlen en dan zal het blad niet uit de saya glijden. Zodra de juiste diepte is uitgefreesd, dan bij 1 helft de buitenste omtrek aftekenen en uitzagen, van de andere helft de buiten omtrek pas uitzagen als de delen aan elkaar verlijmd zijn. Het blad passen in beide helften en deze dan aan elkaar lijmen, let op eventueel uitgelopen lijm in de saya, als hier “klonten” lijm in blijven zitten die hard worden dan zal dit krassen op het blad, met een lang stuk ijzerdraad is overtollige lijm in de saya “glad” te strijken.

Hierna de saya in de gewenste vorm schuren (figuur 10). Eventueel kan men een koiguchi/kojiri of kashira/fuchi maken van een andere houtsoort of hoorn (zie figuur 11).

zelf_een_katana_maken

Figuur 10

zelf_een_katana_maken

Figuur 11

 

Polijsten

Mocht dit allemaal naar wens zijn is het tijd om het blad te gaan polijsten, het is zeer raadzaam om hierbij goede leren hand schoenen te dragen en een strip metaal of hout te gebruiken om het schuurpapier te ondersteunen. Men kan beginnen met korrel 120 totdat alle slijp en vijl sporen weg zijn en dan steeds een stuk fijner, korrel 240, 320, 400, 600, enz.

Om te controleren of er “pieken en dalen” in het blad zitten neem ik een stuk hout van ca. 10 a 15 cm. en maak hier een stuk schuurpapier aanvast (met bijvoorbeeld kleine spijkertjes aan de zijkant) en schuur hiermee in de lengte richting over het blad, door het “kleurverschil” zijn nu eventuele oneffenheden te zien. Om een goed beeld te houden op het polijsten is het handig om b.v met korrel 240 diagonaal te schuren totdat alle slijpsporen weg zijn, hierna met korrel 320 in de lengterichting schuren, enz. door telkens in een andere richting te schuren is goed te zien of er nog "grovere" schuursporen over zijn. Het blad in figuur 12 is net gepolijst met korrel 240, hierdoor zijn de ruwe slijpsporen van de haakse slijper verdwenen. Het blad in figuur 13 is na de diverse stappen uiteindelijk met korrel 1200 gepolijst en het geheel is hoogglans gepolijst m.b.v. een polijstmachine (lappenschijf en witte polijstpasta).

zelf_een_katana_maken

Figuur 12

zelf_een_katana_maken

Figuur 13

 

De hamon

Daarna is het tijd om een kunstmatige hamon te gaan maken. Er zijn waarschijnlijk meerdere manieren om een kunstmatige hamon te maken, maar de onderstaande heb ik geprobeerd:

1e: Schilders tape, een strookje van ca. 10 cm afknippen, en dan over de lengte het golfpatroon uitknippen dat je wilt hebben, dit op je blad plakken en dan verder totdat je beide zijden over de hele lengte hebt.

zelf_een_katana_makenHierna met een schuurpapiertje (b.v. korrel 240) gelijkmatig inschuren, en nog een keer naschuren met een Scotchbrite (ultra fine) schuurpad, hierdoor worden de schuursporen iets “vlakker” en als men dit met lichte druk doet lijkt het na verwijdering van de tape net of er nioi (zie foto hiernaast) aanwezig is, als je klaar bent tape verwijderen (zie figuur 14).
Het blad goed schoon maken, ik doe dit met garagezeep en daarna met vloeibare handzeep, goed afspoelen en drogen, vervolgens het blad goed in de olie zetten.

zelf_een_katana_maken

Figuur 14

2e: Met ijzerchloride een hamon etsen, voorzichtig met een wattestaafje langs de rand het gewenste patroon aanbrengen, even laten inwerken, neutralizeren met soda en dan afspoelen met water. Het is hierbij wel moeilijk om een mooie egale hamon te krijgen (wat mij nog niet gelukt is). Een 3e mogelijkheid is een combinatie van de bovenstaande 2, maar dan met een verdunde ijzerchloride oplossing.

Zelf heb ik op dit moment de beste resultaten met gewoon inschuren. Het mooiste is natuurlijk een “echte” hamon maar helaas heb ik niet de beschikking over een smidsvuur, oven o.i.d.

Bijna klaar...

Daar de meeste zwaarden toch op een rek of op een standaard terecht komen en niet gebruikt worden voor snijoefeningen maak ik de mekugi van chop sticks, voor de zwaarden, naginata of yari die wel gebruikt worden (voor o.a. demonstraties) verlijm ik de bevestiging met 2 komponenten epoxy lijm en gebruik ik RVS boutjes en moertje (5mm dik, verlijmd, de kop en de moer verzinken in het hout en dan afgewerken met kneedbaar hout).

Het geheel afwerken naar wens (lakken, in kleurspuiten, lijnolie), en dan in elkaar zetten. De afwerking van het zwaard in figuur 16 is gedaan met lijnolie. Dit geeft een zachte matte glans en de houtstructuur blijft voelbaar. Of zoals in figuur 17 met zijde-glanslak, of uiteraard hoog-glanslak (figuur 18). Het mooie van zelf maken is eigelijk dat je alle kanten op kunt, de begrenzing is in feite je eigen fantasie.

zelf_een_katana_maken

Figuur 16

zelf_een_katana_maken

Figuur 17

zelf_een_katana_maken

Figuur 18

Tot slot

Ik hoop dat degene die het plan opvat om het ook eens zelf te proberen er net zoveel plezier en voldoening aan beleeft als dat ik iedere keer weer doe, en dat dit schrijven een steuntje in de rug is. Uiteraard kan men op deze wijze ook een naginata, tanto, of welk ander mes dan ook maken. Ik ben me er terdege van bewust dat ik op deze wijze geen "echte" katana, wakizashi, tanto of naginata etc. zal kunnen maken maar het is voor mij een hobby en die probeer ik te doen met het gereedschap wat ik zo voorhanden heb en het materiaal dat ik tegen kom, het meeste is eigenlijk gewoon “afval”.

 

Om de zwaarden etc.te kunnen maken zoals op de foto’s heeft me ca. 5 jaar experimenteren en het nodige bloed (letterlijk), zweet en tranen gekost. Daarom raad ik iedereen aan, die eventueel plannen heeft, om een dergelijk projekt op te starten: wees voorzichtig, een haakse slijper kan op zich al een "wapen" zijn waarmee men zich behoorlijk kan verwonden. Aangezien eenieder zelf verantwoordelijk is voor zijn daden en acties kan de schrijver of publicist van dit stuk niet aansprakelijk gesteld worden bij eventueel ontstane schade en verwondingen.

 

Home » Articles » Zelf een katana maken